serwisy tematyczne
Katalog rozwiązań
Newsletter

24.10.2008
Etyczne problemy działań w przedsiębiorstwie w zakresie ochrony informacji niejawnych
  1. Uwagi wstępne.

Ochrona w przedsiębiorstwie informacji niejawnych, innych prawnie chronionych rodzajów informacji, a także informacji chronionych z woli jego właścicieli lub zarządcy, nie jest zjawiskiem nowym. Już starożytni Chińczycy podejmowali działania ochronne, mające utrzymać tajemnicę produkcji jedwabiu naturalnego. Nie udało im się to. Podobnie jak wieki później nie udało się innemu ludowi utrzymanie tajemnicy uprawy i pozyskiwania kauczuku naturalnego. Kolejne rewolucje przemysłowe rozszerzały zakres tajemnic technologicznych,  produkcyjnych i innych, które ich właściciele usiłowali chronić, z miernym na ogół skutkiem. Amerykanom nie udało się, pomimo ogromnych wysiłków, zachować w tajemnicy technologii produkcji broni jądrowej. Tajemnice te szybko zostały spenetrowane przez wywiad byłego ZSRR. Na cud zakrawa utrzymane przez Sprzymierzonych w tajemnicy przed Niemcami miejsca i daty rozpoczęcia operacji Overlord. Fiasko późniejszej operacji Market – Garden spowodowało między innymi zdobycie przez Niemców planów tej operacji, co skłoniło ich do zmobilizowania odpowiednich sił i udaremnienie Sprzymierzonym osiągnięcia zakładanych celów tej operacji.

Współcześnie, wobec zaostrzającej się walki konkurencyjnej w niemal wszystkich dziedzinach działalności gospodarczej i nie tylko, problem ochrony informacji, które należy chronić w najlepiej pojętym interesie przedsiębiorstwa, nabiera szczególnego znaczenia. Wywiad gospodarczy i/lub szpiegostwo gospodarcze, docierając do aktywów informacyjnych przedsiębiorstwa, może narazić jego właścicieli (udziałowców, akcjonariuszy) na straty, które zachwiać mogą rynkowym bytem przedsiębiorstwa a nawet spowodować jego upadłość. Rynkowy wizerunek przedsiębiorstwa także silnie zależy od tego, czy przedsiębiorstwo należycie chroni swoje aktywa informacyjne. One bowiem decydują obecnie najczęściej o jego rynkowej wartości.

Wywiad gospodarczy prowadzony jest zazwyczaj w dość cywilizowany sposób przez legalnie działające w wielu krajach, także w Polsce, podmioty gospodarcze, nazywane potocznie wywiadowniami gospodarczymi. Pozyskują one takie informacje o przedsiębiorstwach, co do których istnieje prawdopodobieństwo znalezienia na nie nabywców  na rynku informacji, ale działają także na konkretne zlecenie określonego zleceniodawcy. Metodą ich pracy jest przede wszystkim analiza dostępnych ogólnie informacji o rozpracowywanym przedsiębiorstwie, np. w jego publikacjach reklamowych, wystąpieniach publicznych managementu przedsiębiorstwa, na jego stronach internetowych, w prospektach emisyjnych, raportach bieżących i okresowych, w zapisach dotyczących przedsiębiorstwa umieszczonych w rejestrach publicznych itp. Bardziej szczegółowy opis metod pracy wywiadowni gospodarczych wykracza poza ramy niniejszego opracowania. Wykorzystują one także istniejące luki i nieszczelności w systemie ochrony aktywów informacyjnych rozpracowywanego przedsiębiorstwa, gadulstwo jego pracowników i ich brak ostrożności lub nadmierną otwartość w kontaktach z osobami postronnymi. Naruszenia porządku prawnego w działaniach wywiadowni gospodarczych – według dostępnych danych – nie zdarza się często.

Inaczej sprawa ma się ze szpiegostwem gospodarczym, którym trudnią się służby specjalne i zorganizowana przestępczość kryminalna. Nie można wykluczyć działań z zakresu szpiegostwa gospodarczego, podejmowanych przez organizacje terrorystyczne. W szpiegostwie gospodarczym liczy się efekt, w postaci zdobycia lub pozyskania potrzebnych mocodawcy informacji. Katalog środków i metod zastosowanych do uzyskania efektu w działalności z zakresu szpiegostwa gospodarczego nie wyklucza szantażu, przekupstwa, przemocy, hakerstwa, wykorzystywania ludzkich słabości, niskich instynktów, popędów itd. Naruszanie porządku prawnego w tej działalności nie jest zapewne przypadkiem odosobnionym[1].

Naiwnością, a także brakiem wyobraźni byłoby głoszenie opinii, że polskie przedsiębiorstwa nie znajdują się w sferze zainteresowania jakichś służb specjalnych lub przestępczości zorganizowanej a nawet organizacji terrorystycznych. Inną sprawą jest oszacowanie skali tego zainteresowania. Wykracza to jednak poza ramy niniejszego opracowania.

Zagadnień etycznych w działaniach z zakresu wywiadu gospodarczego, a zwłaszcza szpiegostwa gospodarczego, autorzy nie będą roztrząsać. Natomiast w dalszej części opracowania skoncentrują się na problemach etycznych ochrony w przedsiębiorstwie jego aktywów informacyjnych, w tym informacji niejawnych, w rozumieniu ustawy z dnia 22 stycznia 1999 roku o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 – tekst jednolity z późniejszymi zmianami), zwanej dalej UOIN.

Na problemy, o których będzie dalej mowa, zwrócili uwagę autorzy publikacji „Etyka biznesu”, PWN, Warszawa 2002 oraz  b. prezydent Lech Wałęsa.

 

Cały artykuł można znaleźć w książce z materiałami IV Kongresu "Ochrona informacji niejawnych i biznesowych". Książka dostępna w Krajowym Stowarzyszeniu Ochrony Informacji Niejawnych. Więcej informacji na stronie www.ksoin.com.pl

okladka

Autor: dr Tadeusz Zybała oraz dr inż. Marek Ryszkowski

Źródło: Materiały IV Kongresu



Wszelkie prawa zastrzeżone | Polityka prywatności
Projekt: 2BITS